Muzeum poleca! Stelmachowska i Lorenz
Wychodząc naprzeciw potrzebom i oczekiwaniom czytelników, którzy żywo interesują się kulturą Kaszub wydawnictwo Region podjęło się reedycji dwóch przedwojennych, kluczowych dla etnologii Pomorza publikacji: „Roku obrzędowego na Pomorzu” Bożeny Stelmachowskiej oraz „Zarysu etnografii kaszubskiej” Friedricha Lorenza. Obie książki zostały wydane w okresie międzywojennym dzięki inicjatywie i wsparciu Instytutu Bałtyckiego utworzonego w 1925 r., skupiającego wokół siebie czołowych badaczy zajmujących się m. in. Pomorzem i całym regionem bałtyckim.
„Rok obrzędowy na Pomorzu” Bożeny Stelmachowskiej.
Książka została wydana w 1933 r. w Toruniu. Była to pierwsza publikacja w języku polskim (wcześniej problematykę obrzędowości zgłębiali głównie niemieccy badacze), opisująca całościowo doroczne zwyczaje ludowe na Kaszubach i Kociewiu. Praca jest tym bardziej ciekawa, iż obrazuje niematerialne dziedzictwo, jaką jest obrzędowość, wiele opisanych w niej zwyczajów jest już zupełnie zapomniana i nie kultywowana np. obdzwanianie drzewek owocowych podczas Sylwestra. Książka Bożeny Stelmachowskiej była pionierską publikacją, w której po raz pierwszy na tym terenie autorka zastosowało metodę ankiet.
„Zarys etnografii kaszubskiej” Friedricha Lorenza, lingwisty, autora znanego głównie z publikacji z zakresu językoznawstwa kaszubskiego. Ten niemieckiego pochodzenia badacz (przez krótki okres mieszkał także w Wejherowie), założyciel Verein für Kaschubische Volkskunde (Kaszubskiego Towarzystwa Ludoznawczego) opisał ginący już w tym okresie folklor, rzemiosło, zwyczaje, sztukę ludową Kaszub w tym haft i budownictwo. Wydana przez Region publikacja F. Lorenza pierwotnie była częścią monografii pt. „Kaszubi, kultura i język” wydanej w Toruniu w 1934 r. gdzie były także zamieszczone prace Adama Fischera i Tadeusza Lehra-Spławińskiego.
Obie w/w publikacje, wydane ponad osiemdziesiąt lat temu w niskich nakładach były trudnodostępne dla szerszego grona czytelników, można było z nich korzystać jedynie w nielicznych bibliotekach, z rzadka pojawiały się na rynku antykwarycznym. Dzięki wznowieniu edycji jest możliwość przybliżenia współczesnemu odbiorcy w dużej mierze już nie istniejącej tradycji oraz skonfrontować ją z dzisiejszą kulturą ludową i popularną na Pomorzu.
Książki można nabyć w siedzibie Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie przy ul. Zamkowej 2a.
Benita Grzenkowicz-Ropela - starszy kustosz, Dział Etnografii MPiMK-P w Wejherowie